Thời gian đi tìm chó, tôi đã vào rất nhiều lò trộm chó - nơi nhốt hàng trăm con bị bắt từ nhiều chỗ khác nhau, có một điều làm tôi sửng sốt. Điều kiện nhốt chó chật chội kinh khủng. Có những lồng chó rất bé bị nhồi nhét hàng chục con. Chúng nằm đè lên nhau, vì đáy chuồng bằng các thanh sắt rất thưa nên nhiều chú chó bị đè dưới cùng bị tụt cả bốn chân xuống các khe đó.

Các thanh sắt thường rỉ sét nên các chú chó một khi đã bị thụt chân xuống khe sắt thì da ở bốn cẳng chân bị bong hết, chảy máu và nhiều khi bị cọ vào thanh sắt sàn rách thịt vào đến tận xương. Những con chó đó cuối cùng sẽ chết vì nhiễm trùng hoặc đau đớn nếu như chúng chưa bị thịt trước đó.

Điều kinh khủng hơn là những con chó bị nhốt đó nhận biết được ai là người yêu chó và ai là bọn trộm. Khi tôi đi vào khu chuồng, bọn chó nhìn nem nép tay trộm chó đi trước. Thế nhưng khi tôi ngó vào chuồng thì một con đưa hai chân trước lên như vái tôi và khóc (ai nuôi chó thì sẽ biết chó cũng khóc).

Thế rồi hàng chục con khác bắt chiếc theo khóc thút thít hoặc khóc không thành tiếng, đưa chân "vái lạy" tôi. Kể cả những con mà hai chân đã bị kẹt cứng giữa các thanh sắt cũng cố lết đến bên cửa sổ mà thò mũi ra khụt khịt.

Tất cả các chú chó đó biết tôi là một người chủ đang đi tìm chó của mình. Chúng nó biết rằng tôi không phải là chủ của chúng nó, nhưng một kẻ không ăn thịt chó ở trong hoàn cảnh đó đều có thể là cứu tinh đối với chúng nó. Mỗi con chó ở đó, tôi đoán đều có một gia đình, đều có ai ở đâu đó đang mong chờ nó.

Tôi không ăn thịt chó, tôi cũng không lên án những người ăn thịt chó. Tôi không nhân cách hoá một con chó để nói rằng chó là bạn người, thì sẽ là man rợ nếu ăn bạn mình.

Điều tôi muốn nói là, mỗi khi chúng ta ăn một miếng thịt chó, chúng ta đừng nghĩ tới chú chó bị thịt, mà hãy nghĩ về những con người - đồng loại với chúng ta - đang buồn đau vì chú chó bị mất.

Hỏi rằng sự đau buồn của những người mất chó lớn không? Câu trả lời là rất lớn - lớn đến mức mà một đám đông những người đau khổ đó có thể đánh chết 1-2 kẻ ăn trộm chó - hệt như những kẻ đó đánh chết chó của họ vậy. Chỉ cần tra chữ "đánh chết trộm chó" thì các bạn sẽ có đầy các thông tin về chuyện đó.

Điều tôi nói là miếng thịt chó cũng ngon, và bạn có quyền ăn nó nếu bạn cho rằng những tình cảm của những người khác (già có, trung tuổi có, nhưng đặc biệt là trẻ em, những người thực sự yêu chó như yêu một người bạn) đối với miếng thịt trên đũa của bạn không quan trọng thì hãy cứ tiếp tục ăn.

Huyền Chip nói "Chúng ta đã ăn thịt trong suốt 1,5 triệu năm qua, và chúng ta rất có thể sẽ tiếp tục ăn thịt cho đến tận khi loài người kết thúc." Nếu chỉ thấy đó là miếng thịt mà thôi, thì đúng là cho tới tận khi loài người biến mất, chúng ta không tiến hoá - vì chúng ta vẫn chỉ là loài ăn thịt.

Điều khiến chúng ta khác với muông thú là đâu đó trong lịch sử loài người trong thời kỳ đồ đá, chúng ta phát hiện ra rằng một cá thể con người, ngoài giá trị là thịt để ăn ra, còn có tâm hồn nữa. Đó là lý do người cổ đại đã từ bỏ ăn thịt đồng loại (dù 1,5 triệu năm nữa, thịt người theo nghĩa đen cũng vẫn là thịt một loại động vật mà thôi).

Vào những năm 1960 thế giới văn minh phát hiện ra một bộ tộc ăn thịt người ở Papua New Guinea. Những người của bộ tộc này không bị xử tội hình sự vì thế giới văn minh hiểu là đối với họ, con người cũng chỉ là một con vật có thể bị thịt. Đó là lý do không có bất kỳ một hành động lên án hay cưỡng chế của thế giới văn minh nào đối với những người thuộc bộ tộc đó.

Do đó, những người không ăn thịt chó cũng không có quyền lên án những người ăn. Những người ăn thịt chó cũng có quyền cho rằng họ chỉ đang ăn một loại thịt như các loại thịt khác.

Nhưng điều khác nhau là, khi ăn thịt chó ở Việt Nam, các bạn nên biết rằng khả năng rất lớn là bạn đang ăn thú cưng của một gia đình nào đó và có một đứa trẻ đâu đó đang khóc vì miếng thịt trên đũa của bạn.

Sau khi đã nghĩ về điều đó mà bạn vẫn thấy miếng thịt thật ngon lành thì cũng không sao - cứ ăn và yên tâm là chẳng ai có quyền lên án bạn. Nếu bộ tộc ăn thịt người ở New Guinea không bị truy tố vì cách sống truyền thống của họ thì với truyền thống vài nghìn năm ăn thịt chó của Việt Nam, bạn yên tâm là không ai có quyền lên án bạn chỉ bởi vì tình cảm của một người xa lạ không đủ để thuyết phục bạn bằng mùi thơm của miếng thịt nướng trên tay.

>> Xem thêm: Huyền Chip về việc ăn thịt chó của người Việt

Bao Anh Thai

Xin chỉ lướt qua tựa đề các trang thông tin mỗi ngày thì rất rõ. Cái thực đơn nuôi dưỡng tinh thần người Việt mỗi ngày, có cái gì tích cực sáng sủa ? Cuộc hội chứng đầy đủ màu sắc điên loạn và giai điệu rối ben diễn ra khắp nơi, chuyện nước cũng như chuyện nhà, và ở mỗi cá nhân ?

 

Nhưng nguyên nhân lớn nhất, bao trùm tất cả, qua mặt cả hậu quả chiến tranh, làm cho cả dân tộc bị hội chứng là vì một thứ chủ nghĩa mà hơn nửa thế kỷ nó đang cố cắm vào não của các thế hệ đang ngồi ở ghế nhà trường, từ tiểu học đến trung - đại học với tất cả “ý chí” của giới lãnh đạo. Nhưng không cắm được, nó luôn bị bật lại, nó tạo nên tình trạng be bét hoang đường. Nếu nó “xuôi chèo mát mái” thì ngày nay Việt Nam đã “hân hạnh” có mô hình của một Bắc Triều Tiên, thanh niên Việt Nam sẽ ổn định và trật tự, chung một lòng đoàn kết thống nhất dưới kiểu tóc nào đó, như kiểu tóc của lãnh tụ “Un” đã là biểu trưng của một thứ thể chế, không ngớt hò reo là cao cả, tiên tiến, cách mạng !. Tuy cùng là con đẻ của chủ nghĩa Mác-Lê-Mao, cái hội chứng của thời đại có khác nhau ở mỗi nơi, Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam. Khác nhau về kiểu dáng và màu sắc. Cái chung nhất thì nó đã xóa nhòa được mọi chuẩn mực về giá trị cuộc sống trong truyền thống văn hóa của mỗi nước, cũng như các chuẩn mực trong thời hiện đại.. Việt Nam ngày nay, người dân đang tồn tại, ngơ ngác xen lẫn với hận thù. Họ chỉ tay vào mặt nhau và gọi mi là “thế lực thù địch” cũng là theo cách mà nhà nước khởi xướng, và tất cả đang ở vào vị trí “thủ thế”, chỉ biết lao lên cho sự sống còn rất gần với bản năng. Cấu tạo của xã hội Việt Nam đang tồn tại tạm thời trong “giềng mối” bạo lực của an ninh và cảnh sát, của các chính sách quốc gia vì lợi ích nhóm, với từ ngữ được nhân danh là “ổn định”. Hội chứng của Việt Nam đang tự mở ra bao nhiêu là cơ hội thuận tiện cho chủ nghĩa xâm lăng của Bắc Kinh đang phát phì như có thuốc tăng trọng, mà toàn dân Việt Nam không ai sẽ không là nạn nhân. Những người sáng suốt của thời đại đã nhiều năm, hàng mấy mươi năm, kêu gào về một sự đổi mới, phục hồi sinh lực dân tộc, mở lối thoát ra khỏi hội chứng, bắt đầu bằng cách tân giáo dục. Nhưng giống như mọi lãnh vực khác, giáo dục cũng nằm trong cơn trầm cảm nặng nề, bởi những chủng tử đã được cài cắm, bởi sự đè bẹp của các loại hội chứng khác, và đến độ thê thảm, nó mang vào mình mọi thứ tiêu cực mà ngoài xã hội có, nó bao phủ một sự nói dối chính thức, chính danh, không ngượng ngùng bằng các con chữ. 

 

Các nhà lãnh đạo xem ra họ biết hết các loại từ ngữ, từ xấu xa đến tốt đẹp, hay hào nhoáng, nhưng nội hàm của nó thì xa lạ với cái hiều phổ quát của số đông và thời đại. Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng đã từng “chỉ đạo” ngành giáo dục về sự “đổi mới”giáo dục, hiện đại hoa giáo dục, nhưng nội dung vẫn trong cơn mê man xã hội chủ nghĩa u tối, lủng củng ngay trong kinh tụng của họ. Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng, với thông điệp đầu năm, vẫn rộn ràng các từ ngữ “quyền làm chủ của nhân dân”, “nhà nước pháp quyền”, “nền quản lý hiện đại”, “nhân dân được quyền làm những gì luật pháp không cấm”... Nhưng thực tế thì khác, các từ ngữ cứ thế mà nhảy múa, quan chức các cấp vẫn ca len lén bài ca hưởng thụ về cái “thành đạt” kín hở của mình và… hây hây hãnh tiến.! Luật pháp lại cấm cả những điều mà Hiến Pháp không cấm. Hiến pháp là “cao nhất” nhưng là đằng sau “cương lĩnh” của Đảng. Từ lời nói  đến việc làm cũng biểu hiện hội chứng. Luật pháp không cho giết người, nhưng người vẫn bị cơ quan công quyền giết, theo cung cách của bọn giang hồ. Chính sách “trẻ hóa cán bộ” bằng cách cùng nhau thu xếp cho con cháu mình vào các vị trí…, họ đã đánh mất lòng tự trọng của người có học và vô lương tri về lẽ công bằng. Nếu không phải là những người lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Nhà nước, thì chính là nhân dân đang bị hội chứng trầm cảm nhưng không hề hoang tưởng về những người lãnh đạo của mình.

 

Hội chứng trong nhân dân là tình trạng mất niềm tin, không có niềm tin nào cả, về mọi phương diện, đối với giới cầm quyền và đối với chính mình. Ai có điều kiện ra nước ngoài thì tìm cách ra nước ngoài, hoặc cho con cái ra đi, trước hết là để “tị nạn”tinh thần. Những người có điều kiện và nhiệt huyết để làm ăn thì co lại không dám làm ăn, không phải vì sợ những rủi ro thị trường như vốn có, mà vì sự hiểm nguy lồ lộ bởi tham nhũng và chính sách có tác dụng bất ngờ như chiếc dây thừng sẳn sàng chẹn họng siết cổ. “Sống qua ngày và chờ đợi”dĩ nhiên là tư tưởng bi quan. Sinh khí trong nhân dân trở nên bạc ngược, lùng bùng, năng lượng không có chỗ thóat. Nó quá ngưỡng cái dấu chỉ của sự lụn bại. Nhưng hội chứng ấy không bắt nguồn bởi lý do duy nhất từ phía người dân, mà người dân phải hứng lấy cái hội chứng mỗi ngày theo cách “bội thu” phát đi từ phía nhà nước. Không cần phải tìm kiếm ở đâu xa, chỉ cần nhìn vào Hà nội, thủ đô có lịch sử văn hóa nghìn năm, từng là “niềm tin yêu và hy vọng” đã trở thành điển hình, chứa chất mọi thứ tiêu cực lớn nhỏ, hửu hình, vô hình, đủ loại, đủ kiểu, cả điều nhỏ nhặt như ăn cắp, đái đường, viết chữ bậy.., cũng ôm hết vào lòng. Nó bao gồm tiêu cực mà cả nước có. Đúng hơn nó là tất cả, nó phả ra, nó gieo mầm độc cho cả đất nước, một bộ mặt xã hội bầy nhầy, mà Thủ đô là tiêu biểu, nơi mà bộ máy Trung ương hoành hành như trong cuộc đỏ đen, đang hò reo, ăn uống, hưởng thụ, và hít thờ mỗi ngày.

 

Hội chứng trong thanh niên chính là sự thờ ơ với xã hội, thờ ơ và chán chường với lịch sử dân tộc mình, với thời cuộc mà mình đang sống, cũng có nghĩa là tương lai của chính mình. Họ ở thế thụ động, có “tổ chức” yêu nước thay, có “đoàn thể” suy nghĩ thay, họ được khuyến khích vào vùng sâu vùng xa, được quyền tìm mọi cách sử dụng cơ bắp, bán sức lao động mà không có điều kiện tái tạo, được quyền hy sinh tính mạng, được làm các thứ mà thành quả lao động thì có kẻ khác tính toán thay. Họ sẽ được tuyên dương với các loại bằng khen nhảm nhí mà đem về không thể nấu cháo được. Bây giờ thì họ từ chối hết. Trong sự bế tắc, họ có thể bán bớt một phần cơ thể cho bọn vô lương, hoặc phát sinh bạo lực, trong đó có bạo lực với quan hệ xung quanh và với bản thân mình dưới nhiều hình dạng, số không ít, ngày càng nhiều, lao vào ma túy mà nhà nước không có biện pháp cứu nguy. 

 

Trong bối cảnh Việt Nam khó ai có thể tin tưởng và phán đoán được điều gì tốt đẹp sẽ xảy ra, cứ mỗi lần nghe thấy một vị lãnh đạo nào đó phát biểu thì y như rằng, hội chứng bi quan “bức xúc”lại càng đậm đặc thêm lên. Giá như mỗi lãnh đạo Việt Nam biết rằng từ cái tuổi thơ không bình thường của mình, trưởng thành một cách bất ngờ qua một trạng huống bất thường của chiến tranh, leo lên chức vụ theo cách “định mệnh” bí hiểm…, là đều mang vết tích của một loại hội chứng nào đó trong thói quen và trong tư duy, thì hãy tìm cách giúp cho dân tộc thoát khỏi cái hội chứng khốn khổ nầy, bằng cách để cho nền giáo dục đổi mới triệt để, giải thoát thế hệ trẻ ra khỏi hội chứng nhằm mưu cầu tương lai cho đất nước. Đó là xây dựng những mầm sống lành mạnh cho các thế hệ, biết tự trọng và tôn trọng tri thức, biết yêu công bằng và xây dựng các giá trị sống mà nhân loại đang hướng tới, không dùng thủ đoạn “hận thù giai cấp” để trấn áp, không tạo dựng lên “thế lực thù địch” nhằm làm suy yếu tinh thần của cộng đồng dân tộc để củng cố “tư thế chiến đấu” vì đặc quyền đặc lợi của mình. Cái tự hào mà lãnh đạo Việt Nam hằng tự ngợi ca, có phải là điều mà có người gọi tế nhị là cạm bẩy tinh thần ? Tự bẩy mình và bẩy cả dân tộc. Tôi thô thiển cho đó là biểu hiện của một thứ hội chứng nguy hiểm nhất, thèm khát đến độ hoang tưởng về quyền lực, vật chất, và không hiểu mình, vì nguyên nhân một phần của hậu quả chiến tranh, nhưng nhất là vì sự mất thăng bằng và mặc cảm nặng nề từ một học thuyết đã bị vượt bỏ của thời đại. Như một người nghiện ma túy, trước hết không chịu mình là người nghiện, sau đó khi thừa nhận mình là người nghiện, lại luôn cho rằng cái nghiện của mình là đặc biệt, nó có đặc điểm riêng, rằng mình làtrường hợp ngoại lệ để tìm cách xoay xở riêng theo một quán tính. Quán tính giành quyền, đoạt lợi, nín thở gác bỏ giá trị tinh thần. Trong bối cảnh đó, nền giáo dục được thiết kế theo hướng kiềm chế, quản trị bằng bạo lực và thiếu tôn trọng tri thức. Làm sao để thoát ra cuộc hội chứng to lớn nầy, mà trước hết là hội chứng trong nền giáo dục ?

 

Giả sử rằng, “đế quốc” Mỹ, và thực dân Trung Quốc bắt tay nhau kiềm giữ và duy trì một đất nước đang trong cơn hội chứng dưới thể chế hiện tại, trong trạng thái đu đưa của một con lắc, sống dở chết dở, nhưng đồng thời là một môi trường màu mở cho các loài sâu cầm quyền phát triển béo tốt, thì các nước lớn ấy đều có lợi. “Trái độn” Việt Nam cứ hâm hấp trong bầu khí tranh chấp ba rọi. Họ kín đáo đưa những mũi kim tiêm vào cơ thể Việt Nam, khi thì thuốc độc, lúc thuốc hồi dương để duy trì tình trạng một Việt Nam lâm sàng. Với đối tượng đang “trong cơn mê nầy”, họ có thể bàn bạc chia nhau “thị phần” hoặc khoanh vùng “tô giới”. Giả sử rằng, Trung Quốc sẽ “nhường” một thị phần béo bở ở Thượng Hải, Tô Châu…, hay khoanh một vùng “tô giới” ở Duy Ngô Nhỉ, Nội Mông, Tây Tạng… cho Mỹ, để cùng hợp tác kinh doanh mà không hề sợ Mỹ chiếm đóng, lại vừa để cùng nhau “án ngử” phía Liên Bang Nga, đổi lại, Việt Nam được “nhả” về tay Trung Quốc, xứng đáng cho một xứ sở đã từng tuyên bố trung thành “không ăn ở hai lòng” với Trung Quốc. Việt Nam sẽ mở đầu cho cả gói Đông Dương, Thái Lan  và một phần Biển Đông sẽ được “Tàu hóa”. Miền biển đối diện, từ Hoa Đông xuống đến Philippine, Malaysia, Singapor vẫn êm ả là đồng minh của Mỹ. Đúng là Châu Á – Thài bình Dương sẽ thái bình ! Ai có thể cho rằng Mỹ không chân chính, không phải đạo ?. Lại đứng về phía lợi ích quốc gia của họ, sao gọi được họ là không sòng phẳng hay không khôn ngoan ? Nó cũng pù hợp với phe “không ăn ở hai lòng”, lại “cùng chung ý thức hệ” của Việt Nam, phải chăng là đạt được “đại cục hửu nghị” ? Có gì mà không êm ấm ? Con cái lại được thong dong đi học hành - định cư ở Mỹ, lại được vi vu sang Tàu làm ăn ? Cuộc chiến đấu “oanh liệt” của Việt Nam được xếp lại vĩnh viễn trong viện bảo tàng. 

 

Ai dám chắc rằng đó sẽ không là một kịch bản, nếu Việt Nam cứ mãi ở thể chế “trung tính”, “ni homme ni famme” nầy ? 

 

Bởi Việt Nam đang là con bịnh, con bịnh của một thứ hội chứng tồn đọng của một giai đoạn còn rớt lại của thời đại, là thân phận của kẻ chậm hiểu, theo đuôi và chỉ hớp lấy bụi độc đằng sau những người đi trước.

 

Không thể trách người mà phải tự trách ta.  

                                                                                      

Nếu thảm cảnh trên xảy ra, đó không chỉ là cái tội của ĐCS, mà là của cả nhân dân Việt Nam. Vì ươn hèn nên mới có kẻ lãnh đạo ươn hèn, vì đui mù mới có kẻ dẫn đường đui mù.

 

Nếu không tự khẳng định mình, không khơi dậy được sức sống của nhân dân, và nhân dân không tự làm cho mình mạnh lên, nếu không cải cách giáo dục và giáo dục không đòi hỏi mạnh mẽ sự cải cách, thì chừng nào Việt Nam thoát khỏi cơn trầm cảm và rối loạn đa nhân cách xã hội chủ nghĩa như hiện nay, để lại rơi vào một bi kịch mới ? Chừng nào thì Việt Nam được như các nước Asean với cơn mộng du “hiện đại hóa”? Chừng nào thì dân Việt Nam dở bung được nắp nồi từ lâu đang hấp mình ? Cái nắp vung “thể chế” đang tạo nên một thứ hội chứng đặc biệt, là sản phẩm của chủ nghĩa chứa đầy sâu bọ và chất độc hại.

 

Đổi mới triệt để nền giáo dục là con đường chuyển hóa khả dĩ nhất, căn cơ, êm thấm, bền vững, như thế kỷ trước ở Nhật mà Fukuyawa đã làm, ở Việt Nam như Phan Châu Trinh đã từng thống thiết kêu gọi. Ở thời điểm quá chín mùi nầy, mà Lãnh đạo Việt Nam không làm được, thì xứng đáng bị nguyền rủa, như lời của một người trẻ đã hét lên trong đồn công an :  “Hãy đi chết đi !” (ý nói là ĐCS..). Lời nguyền rủa thật quá ngây ngô, nhưng lại làm chảy nước mắt. Lời nguyền rủa cũng không xô ngã được ghế bàn. Thế thì, cái giá nào sẽ phải trả dù sớm hay muộn ? “Thành nhân” không xem trọng, thì “thành công” sẽ chẳng có nghĩa, vì là thành công gì ? Thiểu số “thành đạt” ư ? Dân tộc lụn bại, lịch sử sẽ lên án chỉ là lời an ủi đáng tiếc ?

 

Trong những năm qua đã có một sự chuyển động tích cực để thoát ra khỏi cơn hội chứng, đầy phấn khích, từ phía nhân dân, từ giới trí thức và văn nghệ sĩ, từ những quân nhân, cán bộ về hưu, và cả một bộ phận đang trong bộ máy nhà nước. Cái “uy” của cơ chế hâm hấp bạo lực không còn như trước, mà đã rơi tuột thảm hại. Những người làm công tac an ninh sẽ trực tiếp ôm lấy các hậu quả của những cơn “giật cục” của Lịch sử. Tiếng nói của người dân ở hè phố, ở quán cà phê, ở lề đường, trong những căn nhà rách nát, trên đồng ruộng, trong những chỗ gặp mặt riêng tư, thậm chí có lúc ở chỗ đông người, trên mạng, trên facebook có tỏ ra là “kính trọng” các “lãnh đạo” chút nào đâu ! Chỉ có sự coi khinh và căm giận, đó là biểu hiện của sự khởi đầu ! Một số tổ chức của xã hội công dân đã được hình thành.   

              

Dù sống trong bầu khí hội chứng mịt mù, nhưng các thế hệ thanh niên vẫn tiếp tục trưởng thành. Đã có những bộ phận thanh niên, xứng đáng là tiền phong đang bước lên phía trước, với sự kiêu dũng, cương nghị, thông minh đáng phục. Còn đại bộ phận thì sao ? Từ cuộc giao lưu ngày 28-12 năm 2013, ông Phó Thủ tướng Vủ Đức Đam vừa đúng 50 tuổi đã ngọt ngào xưng “Bác, Cháu”, rất dị hợm, với 650 đại biễu Sinh Viên Đoàn viên ngoan toàn quốc, và rất “tương ứng”, những người trẻ nầy cũng xưng hô lại “Cháu, Bác”. Cả hai không phải là biểu hiện của một loại sâu bệnh của nền giáo dục hay sao?. Thì hôm nay, mới đây, cuộc tiếp xúc của một số Sinh viên Hà nội với Đại biểu Quốc hội đã không còn như thế, họ đã bắt đầu đứng lên, xưng “Chúng tôi” một cách trưởng thành. “Chúng tôi” là biểu hiện sự thức tỉnh về vai trò và xác định tư thế của mình.